Yapay zeka veri merkezlerini Dünya yörüngesine taşıma fikri son dönemde teknoloji dünyasında sıkça tartışılıyor. Elon Musk ve Jeff Bezos gibi isimler, sınırsız güneş enerjisi, daha az fiziksel kısıtlama ve görece düşük regülasyon avantajı nedeniyle uzay tabanlı veri merkezlerini ön plana çıkarıyor. Ancak OpenAI CEO’su Sam Altman’a göre bu fikir şimdilik gerçekçi değil. Altman, The Indian Express’in düzenlediği basın toplantısında yaptığı açıklamada, mevcut koşullarda veri merkezlerini uzaya taşıma fikrini “saçma” olarak nitelendirdi ve şunları söyledi: “Bir gün mantıklı hale gelecek, ancak Dünya’da sağlayabileceğimiz enerji maliyetine kıyasla fırlatma maliyetlerinin kabaca hesaplamasını yaparsanız, uzayda bozulan bir GPU’yu nasıl tamir edeceğinizden bahsetmiyorum bile (maalesef hala çok sık bozuluyorlar). Henüz o noktada değiliz.”
Fırlatma maliyetleri hala çok yüksek
Bugün alçak Dünya yörüngesine (LEO) yaklaşık 800 kilogramlık bir yükü göndermenin maliyeti, SpaceX roketleriyle yaklaşık 5,6 milyon dolar seviyesinde. Her ne kadar büyük ölçekli yüklerde kilogram başına maliyetin düşmesi beklense de, modern bir yapay zeka raf çözümünün ağırlığı bile başlı başına ciddi bir yük oluşturuyor.
Örneğin Nvidia’nın NVL72 GB200 raf ölçekli sistemi 1.360 ila 1.472 kilogram arasında değişen bir ağırlığa sahip. Buna veri merkezi ölçeğinde bağlantı altyapısı, soğutma sistemleri ve güç ekipmanları dahil değil. Bu unsurlar da hesaba katıldığında, yörüngeye bir AI veri merkezi kurmanın maliyeti astronomik seviyelere ulaşıyor.
Altman’a göre, “Uzay birçok şey için harika olabilir. Ancak yörüngesel veri merkezleri 2030’lara kadar anlamlı olmayacak.”
Radyasyona dayanıklı çip sorunu
Ekonomik engellerin yanı sıra ciddi teknik sorunlar da bulunuyor. Günümüzün en gelişmiş yapay zeka hızlandırıcıları, örneğin TSMC’nin 4nm sınıfı üretim süreçleriyle üretiliyor. Ancak bu ileri üretim teknolojileri radyasyona dayanıklı değil. Uzay ortamında güvenli çalışabilen çip teknolojileri ise genellikle 90nm gibi oldukça eski üretim düğümlerine dayanıyor.
Bu da şu anki en güçlü AI hızlandırıcılarının uzayda doğrudan kullanılamayacağı anlamına geliyor. Uzay için uygun yeni nesil yarı iletken üretim teknolojileri geliştirilmeden, yörüngede yüksek performanslı veri merkezleri kurmak mümkün görünmüyor.
Soğutma ve enerji altyapısı da hazır değil
Uzayda milyonlarca yapay zeka hızlandırıcısını besleyecek enerji üretim sistemleri ve gelişmiş soğutma çözümleri de henüz mevcut değil. Mikro yerçekimi ortamında ısı yönetimi, Dünya’daki veri merkezlerinden çok daha karmaşık bir problem.
Bu noktada, roket ve uzay altyapısına yatırım yapan Blue Origin ve SpaceX gibi şirketlerin, geleneksel kara tabanlı veri merkezi işletmecilerine kıyasla bu tür altyapıları geliştirmeye daha yakın olduğu düşünülüyor. Ancak uzmanlara göre, teknolojik ve ekonomik eşiklerin aşılması için en az bir on yıl daha gerekiyor.
