Çin, İç Moğolistan’daki Bayan Obo madencilik kompleksinin yıllık üretim kapasitesini 10 milyon tondan 15 milyon tona çıkarmak için 500 milyon yuanın üzerinde, yaklaşık 74 milyon dolarlık yatırım yapacak. Dünyanın bilinen en büyük nadir toprak elementi yatağına ev sahipliği yapan madenin genişletilmesinde ise öncelik nadir toprak elementleri değil, demir cevheri olacak. Maden yüzde 50 büyütülüyor
Yaklaşık 74 milyon dolarlık yatırımla gerçekleştirilecek genişleme, mevcut açık ocak sahasının büyütülmesinin yanı sıra doğu bölümünde yeni bir maden ocağının oluşturulmasını da kapsıyor. Ayrıca cevher taşımacılığında kullanılan altyapı geliştirilecek ve madencilik operasyonlarında akıllı sistemlerin kullanımı artırılacak.
Bayan Obo’daki çok metalli cevher yaklaşık 600 milyon ton demir cevheri içeriyor ve ortalama demir tenörü yüzde 35 seviyesinde bulunuyor. Cevherin yapısında demirin yanı sıra nadir toprak elementleri, florit, niyobyum, skandiyum ve toryum da yer alıyor.
Asıl hedef nadir toprak elementleri değil
İşletmeci Baogang Group, kapasite artışının öncelikli olarak demir cevheri üretimine yönelik olduğunu belirtiyor. Nadir toprak elementleri ise demir madenciliği sırasında yan ürün olarak elde ediliyor.
Bununla birlikte Çin, nadir toprak madenciliğini ve cevherden elementlerin ayrıştırılması süreçlerini yıllık üretim kotalarıyla kontrol ediyor. Bu kotalar, yer altından çıkarılan cevher miktarından bağımsız olarak rafinerilere ve üreticilere ulaşabilecek malzemenin miktarını belirliyor. Dolayısıyla madencilik kapasitesinin yüzde 50 artırılması, ayrıştırılmış nadir toprak oksitlerinin üretiminin de yüzde 50 artacağı anlamına gelmiyor.
Çin’in asıl avantajı işleme tesislerinde
Madencilikte nihai üretim miktarını belirleyen temel unsurlar arasında işleme kapasitesi, devlet tarafından belirlenen üretim tahsisleri ve ekonomik koşullar yer alıyor. Çin’in asıl gücü de aslında burada. Halihazırda ABD’nin de kritik mineraller alanında milyarlarca dolarlık yatırımları bulunuyor veya artırılıyor. Ancak yeni madenler açmak ve mevcut madenleri büyütmek tedarik zincirinin yalnızca bir bölümünü oluşturuyor. Nadir toprak elementlerinin ayrıştırılması, rafine edilmesi ve mıknatıs gibi yüksek katma değerli ürünlerde kullanılması ise çok daha kritik bir aşama olarak öne çıkıyor.
Bu kapsamda Bayan Obo, onlarca yıldır küresel nadir toprak üretiminin önemli kaynaklarından biri konumunda. Bayan Obo ekosistemiyle bağlantılı Çinli şirketlerden China Northern Rare Earth, 2025 yılında yaklaşık 95 bin ton nadir toprak oksidi üretti. Bu rakam Çin’in avantajının madencilik faaliyetlerinin yanında cevherin işlenmesi ve nadir toprak elementlerinin ayrıştırılması aşamalarında da bulunduğunu gösteriyor.
Araştırmacılar ayrıca yakın zamanda Bayan Obo’nun yer altındaki nadir toprak kaynaklarının mevcut rezerv tahminlerinden birkaç kat daha büyük olabileceğini bildirdi. Mevcut rezerv tahmini yaklaşık 100 milyon ton seviyesinde bulunuyor.
